Jongvolwassenen zien BNPL als nieuwe pinnen

Klik, kopen, later betalen. Voor een groeiend aantal jongvolwassenen is achteraf betalen, ook wel Buy Now Pay Later of BNPL, een volkomen gewone manier van betalen geworden. Niet anders dan pinnen of Tikkie sturen. Maar dat gemak heeft een keerzijde die lang niet altijd wordt gezien: achteraf betalen is geen betaalmiddel. Het is een lening.

Dat is de kern van een uitgebreid onderzoek dat het Nibud in april 2026 publiceerde onder ruim 1.500 jongvolwassenen van 18 tot 27 jaar. De uitkomsten zijn verhelderend en tegelijkertijd zorgwekkend. Wij nemen de uitkomsten graag met je door.

Helft jongvolwassenen gebruikt BNPL

Uit het Nibud-onderzoek blijkt dat 54 procent van de onderzochte jongvolwassenen weleens gebruikmaakt van achteraf betalen via diensten als Klarna of Riverty. Dat is meer dan de helft. Bovendien gebruiken frequente BNPL-gebruikers ook vaker hun creditcard, staan zij vaker rood en kopen zij vaker een telefoon op afbetaling. Het stapelen van kleine kredieten is bij deze groep duidelijk zichtbaar.

De reden voor gebruik is op het eerste gezicht begrijpelijk: eerst kijken of een product bevalt, en dan pas betalen. Of de kosten spreiden om geen grote aanslag op de rekening te hebben. Wie herkent dat niet? Maar een kwart van de frequente gebruikers gaf ook aan BNPL in te zetten om producten te kopen die zij eigenlijk niet kunnen betalen. Dat is het moment waarop gemak verandert in risico.

Het probleem: BNPL voelt niet als schuld

Wat het Nibud-onderzoek vooral pijnlijk duidelijk maakt, is het verschil in beleving tussen gebruikers en niet-gebruikers. Wie regelmatig achteraf betaalt, ervaart het doorgaans niet als schuld. Het voelt als uitstel, als flexibiliteit, als een handig betaalmiddel. Wie BNPL juist mijdt, ziet het veel vaker voor wat het is: een lening.

Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen verwoordt het treffend: achteraf betalen is gewoon een lening, en zo moet er ook mee omgegaan worden. Het probleem is dat de manier waarop BNPL wordt aangeboden, inclusief eigen apps, betaaloverzichten en zelfs betaalpassen, dat gevoel actief ondermijnt. De grens tussen betalen en lenen vervaagt, en dat heeft gevolgen.

Meer geldstress, minder buffer

Uit de onderzoeksdata komt een patroon naar voren dat aandacht verdient. Jongvolwassenen die vaak gebruikmaken van BNPL kunnen minder goed rondkomen dan niet-gebruikers, hebben minder spaargeld en reageren anders op financiële tegenvallers. Waar niet-gebruikers bij tegenspoed hun buffer aanspreken, kiezen frequente BNPL-gebruikers vaker voor roodstaan, geld lenen bij familie of een lening bij een financiële instelling.

Tegelijkertijd is er een opmerkelijke nuance: diezelfde frequente gebruikers budgetteren juist iets beter en houden hun financiële administratie nauwkeuriger bij. Dat komt waarschijnlijk doordat het systeem van achteraf betalen hen dwingt overzicht te bewaren. Maar dat overzicht beschermt hen niet tegen de structureel hogere geldstress die het onderzoek ook aantoont.

Nieuwe regelgeving op komst

Later in 2026 wordt BNPL officieel onder de regels van het consumentenkrediet gebracht, als uitvloeisel van een Europese richtlijn. Dat betekent onder meer dat aanbieders een kredietwaardigheidstoets moeten uitvoeren en verplicht zijn tot transparante informatieverstrekking. Het Nibud juicht dit toe, maar benadrukt dat de regelgeving alleen effectief is als er ook daadwerkelijk op wordt gehandhaafd.

Een duidelijke meerderheid van de ondervraagde jongvolwassenen staat zelf positief tegenover meer regulering. Zo is 69 procent voor een leeftijdscheck en 71 procent voor een verplichte waarschuwing bij gebruik, vergelijkbaar met bestaande waarschuwingen bij andere kredietvormen. Opvallend: ook de frequente gebruikers steunen deze maatregelen in meerderheid.

Wat betekent dit in de praktijk?

Voor particulieren die zichzelf herkennen in dit patroon is het belangrijkste advies simpel: wees u ervan bewust dat u bij elk BNPL-aankoop een betalingsverplichting aangaat. Stapelt u meerdere aankopen via achteraf betalen, dan kunnen die verplichtingen snel oplopen. En als betalingen te laat komen of uitblijven, kunnen er incassokosten volgen.

Bij Havenstad Gerechtsdeurwaarders zien wij in de praktijk dat schulden bij jongvolwassenen vaak klein beginnen. Een gemiste betaling hier, een vergeten termijn daar. Maar kleine schulden kunnen groeien, zeker als er meerdere verplichtingen tegelijk lopen. Herkent u dat bij uzelf of iemand in uw omgeving? Dan is tijdig hulp zoeken altijd verstandiger dan wachten tot de situatie escaleert.

Grotere kans op schulden

BNPL is voor een groot deel van de jongvolwassenen in Nederland zo vertrouwd geworden dat het niet meer als lenen voelt. Maar het is wel degelijk lenen, met alle gevolgen van dien bij niet-tijdige betaling. Nieuwe wetgeving later dit jaar brengt meer bescherming, maar bewustwording blijft minstens zo belangrijk. Achteraf betalen begint met een klik; de rekening komt altijd.

Loopt u aan tegen betalingsachterstanden of heeft u vragen? Havenstad Gerechtsdeurwaarders helpt zowel particulieren als ondernemers die te maken hebben met openstaande vorderingen of betalingsproblemen. Wij staan voor u klaar met eerlijk advies en een oplossingsgerichte aanpak. Neem gerust contact met ons op, geheel vrijblijvend. Wij helpen u graag verder.